Bahçe ve Balkon Tasarımı

Balkonum altı metrekare. Taşındığımda orada bir kuru çamaşır askısı, iki boş saksı ve kışın içeri almayı unuttuğum için donmuş bir limon fidanı vardı. İki yıl boyunca oraya çıkmadım bile. Sonra bir yaz akşamı, evin içi sıcaktan durulmaz haldeyken bir sandalye çıkarıp oturdum ve şunu fark ettim: bu alanı kullanmamamın sebebi küçük olması değildi, hiçbir şeyin yeri belli olmamasıydı. Oturacak yer yoktu, ışık yoktu, bakacak bir şey yoktu.

Aynı sorunu bahçesi olan bir arkadaşımda da gördüm. Onun problemi tersiydi: alan çok, plan yok. Yüz metrekare çimin ortasına konmuş plastik bir masa, kenarda dağılmış saksılar. Yani sorun ölçüde değil, bölge tanımlamada. Açık alanı yaşanabilir kılan şey, o alanda ne yapacağınıza karar vermek.

Önce şu üç soruyu cevaplayın

Ben kendime şunları sordum, siz de sorun:

1. Burayı günün hangi saatinde kullanacağım? Sabah kahvesi mi, akşam oturması mı? Benim balkon batıya bakıyor, sabah kullanmak imkânsız çünkü hiç ışık girmiyor; akşam ise güneş tam gözüme geliyordu. Bu tek bilgi, gölgeleme ve mobilya yönü kararlarımın tamamını belirledi.
2. Kaç kişi olacak? Tek başına kitap okuyacaksanız iki koltuk fazladır. Kalabalık ağırlayacaksanız katlanabilir çözüm şart.
3. Ne kadar bakım yapabilirim? Bu en dürüst cevap verilmesi gereken soru. Ben haftada bir kez sulamayı hatırlayan bir insanım. Bunu kabul edip bitki listemi baştan değiştirdim.

Bitki seçimi: hevesle değil, konumla karar verin

İlk yıl fesleğen, ortanca ve begonya aldım. Üçü de öldü. Sebep basit: balkonum öğleden sonra dört saat direkt güneş alıyor, gerisi tam gölge. Yani ne gölge bitkisine ne de tam güneş bitkisine uygun. İkinci yıl seçimi konuma göre yaptım ve kayıp neredeyse sıfır oldu.

Bir de saksı meselesi var. Küçük saksılarda toprak çok çabuk kuruyor; ben on beş santimden küçük saksı almayı bıraktım. Büyük ve derin kaplarda hem su daha uzun kalıyor hem de görsel olarak dağınıklık azalıyor. Beş küçük saksı yerine iki büyük kap her zaman daha derli toplu duruyor.

Mobilya yerleşimi: duvara yaslamak her zaman doğru değil

İç mekânda mobilyayı duvara yaslamayı severiz, oturma odası düzeninde de böyle davranırız. Ama açık alanda mantık farklı: burada manzara ve gölge belirleyici. Ben sandalyeyi korkuluğa paralel değil, köşeye çapraz yerleştirdiğimde hem bacaklarım daha rahat uzandı hem de karşı binaya değil, ağaçlara bakmaya başladım. Tek hamle, aynı balkon.

Karşılaştırmak gerekirse:

Depolamalı bank benim için oyun değiştirici oldu: içine hortum, budama makası, kışlık minderler girdi. Kendin yap işlerine yatkınsanız bu bankı ahşap paletle kendiniz de kurabilirsiniz; ben ayaklarını yerden birkaç santim yükselttim ki altında su birikmesin, ahşabı yıllık olarak dış cephe verniğiyle geçtim.

Aydınlatma: tek tepe lambası en büyük hata

Balkonumda tavanda beyaz ışıklı tek bir armatür vardı. Akşam yaktığımda hem böcek çekiyor hem de mekân sorgu odasına benziyordu. İç mekânda katmanlı aydınlatma nasıl işe yarıyorsa dışarıda da aynı: yüksek, orta ve alçak seviyede üç ayrı ışık kaynağı.

• Yüksek: Korkuluk boyunca ya da duvar üstünden geçen sıcak beyaz peri ışıklar. Dekoratif, aydınlatma iddiası yok.
• Orta: Masaya konan şarjlı fener veya gerçek mum. Sohbetin merkezini burası kuruyor.
• Alçak: Saksı diplerine güneş enerjili küçük bahçe spotları. Bitki yapraklarını alttan aydınlatınca bahçe gece iki kat büyük görünüyor.

Renk sıcaklığını 2700K civarında tutun; dışarıda soğuk beyaz ışık huzursuz ediyor.